تابلو فرمان آسانسور چیست و چگونه به سیستم بالابر کمک میکند

تابلو فرمان آسانسور چیست؟

آسانسور از قطعات و بخش های مختلفی تشکیل شده است که یکی از آنها تابلو فرمان آسانسور می باشد. اما تابلو فرمان آسانسور چیست؟ در پاسخ به این سؤال باید گفت که اصلی ترین سیستم الکتریکی و کنترلی آسانسور تابلو فرمان است که بصورت کاملا هوشمندانه تمامی دستورات دستی را پردازش نموده و حرکت آسانسور را در دست کنترل خود دارد. این بخش از آسانسور از حساسیت بالایی برخوردار بوده به طوری که کوچکترین بی دقتی در نصب آن سبب اخلال در عملکرد آسانسور می شود. در کشور ما انواع مختلفی از تابلو فرمان در حال طراحی و تولید می باشد که با توجه به شرایط آسانسور از آن ها استفاده می شود.تابلو فرمان ها معمولا شامل مدار های فرمان و ریزپردازنده و قطعات الکترونیکی می باشند. از وظایف تابلو فرمان می توان کنترل حرکت کابین آسانسور و نیز اعلام وضعیت های مختلف را نام برد. نصب دقیق این سیستم در آسانسور از اهمیت بالایی برخوردار است. تابلو فرمان ها معمولا در موتورخانه نصب می شوند..

کمی دقیق تر

همانطور که می دانید تابلو فرمان آسانسور یکی از مهمترین و اساسی ترین بخش های الکتریکال آسانسور است که با پردازش هوشمندانه دستورات دستی کنترل آسانسور را در دست دارد. وظیفه اصلی این بخش از آسانسور، کنترل حرکت کابین آسانسور و نیز اعلام وضعیت های مختلف را برعهده دارد. تابلو فرمان ها در کشور ما بیشتر به صورت دوسرعته 2SPD و درایوردار 3VF  به بازار عرضه می شوند. هر کدام از این تابلو ها باید حتما موتور گیربکس یا موتور گیرلس مخصوص خود را داشته باشند. بدین صورت که، تابلو فرمان های دوسرعت نیازمند موتور آسانسوری است که دارای دو دور کند و تند می باشد و نیز تابلو فرمان های تک سرعته نیازمند موتور آسانسوری است که تنها دارای یک دور سرعت باشد.

باید دانست که سیستم الکتریکی آسانسور فقط از تابلو فرمان تشکیل نشده، بلکه قطعات الکتریال آسانسور کاملا متصل به تابلو فرمان می باشد. تابلو فرمان ها هم به تابلو برق سه فاز، هم به جعبه رویزیون، هم به دور انداز ها و هم کلید ها و … متصل است و وظیفه کنترل همه ی این ها با تابلو فرمان آسانسور است. با توجه به امکاناتی که تابلو فرمان دارد دارای ترمینال های مختلفی است. که باید از روی نقشه راهنمای آن نصب تابلو فرمان را انجام داد.

وظایف تابلو فرمان آسانسور چیست؟

• کنترل جهت حرکت و سرعت موتور اصلی
• پردازش درخواست ها از کابین و طبقات آسانسور
• کنترل تجهیزات الکتریکی مانند: ترمز ها و سوئیچ ها، درب کابین و …
• نظارت دقیق بر حرکت کابین آسانسور و حفظ ایمنی های لازم
• پاسخگویی و پردازش درخواست های الکتریکی بخش های مختلف آسانسور
• حفاظت الکتریکی از تجهیزات آسانسور
• تشخیص وضعیت ها و موقعیت های کابین در هر لحظه
   

اجزاء تابلو فرمان آسانسور

• برد اصلی IMC
• برد I/O  (برای تنظیم جهت طبقات و تنظیمات نمایشگر)
• برد کابین (CAB)
• برد تغذیه و شارژ باطری (IPS)
• برد کنترل‌بار و فاز (LPC)
• ترمینال ها
• منبع تغذیه
• جعبه رویزیون
• فیوز ها

تابلو فرمان دو سرعته (2SPD)

در آسانسور‌هایی که با تابلو فرمان دو سرعته کار می‌کنند، از موتور‌هایی استفاده می‌شود که دارای دو سیم پیچ بوده و لذا قادر به حرکت در دو سرعت مختلف هستند. نحوه عملکرد آن بدین صورت است که هنگام حرکت از حالت سکون، موتور با دور تند شروع به حرکت کرده و در زمان کوتاهی به سرعت مورد نظر (معمولا یک متر بر ثانیه) می‌رسد، و هنگام نزدیک شدن به سطح طبقه مورد نظر، به یکباره با تغییر دور موتور، سرعت آسانسور کاهش یافته (معمولا به نصف مقدار قبلی) و در مرحله بعد سرعت به صفر می‌رسد. با توجه به این توضیحات واضح است که با تغییر سرعت ناگهانی موتور، کابین آسانسور هنگام شروع به حرکت و توقف، جابجایی‌های ناگهانی خواهد داشت که این حالت مطلوب نبوده و حتی الامکان باید سعی نمود تا از این مشکل جلوگیری کرد. ضمنا با توجه به اینکه در این روش موتور آسانسور به طور مستقیم راه اندازی می‌شود، جریان راه اندازی ۵ تا ۷ برابر جریان نامی از سیم پیچ موتور عبور خواهد کرد که ضمن کاهش عمر موتور، مصرف برق آسانسور را افزایش خواهد داد.
 

تابلو کنترل درایو دار (3VF)

درایو یا کنترل دور موتور دستگاهی الکترونیکی است که می‌تواند با تغییر سطح ولتاژ و فرکانس، شرایط مطلوب جهت راه اندازی موتور‌ها را فراهم کند و قابلیت تغییر سرعت و گشتاور را در موتور ایجاد کند. در تابلو فرمان‌های درایو دار، با استفاده از یک دستگاه کنترل دور موتور (اینورتر) می‌توان شرایط مطلوب راه اندازی را ایجاد کرده و موتور آسانسور را به صورت نرم راه اندازی کرد. این درایو‌ها با تنظیم ولتاژ و فرکانس این امکان را ایجاد می‌کنند تا موتور به یکباره از سرعت صفر به سرعت نامی نرسد، بلکه با دور آهسته شروع به حرکت کرده و با افزایش تدریجی ولتاژ به سرعت نامی خود برسد. در سیستم‌هایی که تابلو فرمان توسط درایو کنترل می‌شود، دیگر با مشکل ضربه و تکان‌های ناگهانی کابین مواجه نخواهیم بود.
 

مقایسه سیستم‌های دو سرعته و درایو دار

در تابلو‌های دوسرعته به دلیل حرکت و توقف ناگهانی موتور آسانسور، ضربه‌های ناگهانی به کابین وارد خواهد شد؛ این موضوع جدا از اینکه شرایط بدی را برای مسافران ایجاد می‌کند، با ضربه‌های ناگهانی وارد شد به موتور، باعث کاهش طول عمر آن خواهد شد. این تنش‌های مکانیکی می‌تواند طول عمر موتور را به نصف کاهش دهد؛ در حالیکه در تابلو‌های درایو دار، با راه اندازی نرم موتور توسط درایو، کابین به هنگام حرکت هیچ تکانی نخواهد داشت و سرعت آن با شیب ملایم افزایش خواهد یافت؛ لذا موتور در شرایطی ایده آل عمل می‌کند و طول عمر عادی خود را خواهد داشت.

با توجه به جریان راه اندازی بالای موتور ها، در تابلو‌های دوسرعته با توجه به اینکه سیستمی برای محدود کردن این جریان وجود ندارد، در هنگام حرکت، موتور جریان بالایی از شبکه کشیده که این مسئله مشکلاتی را به وجود خواهد آورد از قبیل: جریان بالای راه اندازی که از سیم پیچ موتور عبور می‌کند، باعث گرم شدن سیم پیچ و کاهش یافتن عمر موتور به مرور زمان خواهد شد. همچنین با توجه با اینکه آسانسور دائما در حال حرکت و توقف است، این جریان بالا به هنگام راه اندازی منجر به افزایش مصرف برق آسانسور خواهد شد. جریان راه اندازی بالا هنگام شروع به حرکت، باعث نوسان ناگهانی ولتاژ شده و سایر مصرف کننده‌ها را تحت تاثیر قرار می‌دهد؛ در حالیکه در سوی دیگر درایو‌ها با تنظیم ولتاژ و فرکانس، جریان راه اندازی را محدود کرده و از تاثیرات منفی ناشی از جریان راه اندازی بالا جلوگیری می‌کنند.

مورد دیگری که میان این دو نوع تابلو فرمان تفاوت ایجاد می‌کند، سطح تراز کف کابین است. در تابلو فرمان دوسرعته، از آن جایی که سیستمی جهت تشخیص میزان بار وارده به موتور و تشخیص موقعیت آن وجود ندارد، سطح کف آسانسور نسبت به طبقات، با تغییر بار قرار داشته روی آن (تعداد افراد کابین) تغییر می‌کند؛ اما در سیستم‌های درایودار، درایو با فیدبک گرفتن از موتور، سطح ایده آل جهت توقف آسانسور را تعیین کرده و در هر حالتی هم سطح با طبقات قرار خواهد گرفت.

در آسانسور‌های دو سرعته به دلیل تغییر سرعت موتور و همچنین باز و بسته شدن کنتاکت‌های کنتاکتور، آلودگی صوتی زیادی ایجاد خواهد شد در حالیکه که با استفاده از تابلو‌های درایودار، تغییر دور به صورت پله‌ای وجود نخواهد داشت و صدا‌های ناشی از کارکرد موتور به حداقل خواهد رسید.

نوع موتور استفاده شده در این دو سیستم با یکدیگر متفاوت است. در سیستم دوسرعته برای ایجاد دو سرعت مختلف از موتور‌های با دو سیم پیچی استفاده می‌شود؛ اما در سیستم‌های 3VF عمولا از موتور‌های با همین نام که برای این کار طراحی شده اند و فقط دارای یک سیم پیچی (و در نتیجه یک سرعت نامی) هستند، استفاده می‌شود. این موتور‌ها معمولا دارای شفت انکودر جهت تشخیص موقعیت آسانسور هستند.

مقایسه اقتصادی تابلوفرمان ها

در مورد هزینه راه اندازی این دو سیستم‌ها باید گفت که سیستم 3VF با توجه به وجود دستگاه اینورتر و قابلیت‌هایی که در اختیار کاربران قرار خواهد داد، هزینه اولیه بالاتری نسبت به سیستم دو سرعته خواهد داشت؛ اما باید این نکته را در نظر داشت که این سیستم با بهینه سازی مصرف انرژی، قادر به صرفه جویی مصرف انرژی به میزان %۵۰ میباشد که بسیار قابل تامل است. ضمن اینکه سیستم‌های 3VF استهلاک کمتری داشته و از نظر سرویس و نگهداری کم هزینه‌تر هستند که با در نظر گرفتن این موارد می‌توان اطمینان داشت که هزینه اولیه پرداخت شده برای این سیستم ظرف مدت کوتاهی جبران خواهد شد.
 

در مجموع با گذشت زمان و پیشرفت تکنولوژی، استفاده از تجهیزات و ادوات الکترونیک قدرت روز به روز گسترده‌تر می‌شود، به طوریکه امروزه شاهد آن هستیم که در بخش‌های مختلف مسکونی، صنعتی، تجاری و به طور کلی هر واحدی که در آن یک موتور الکتریکی در حال کار است، از دستگاه کنترل دور موتور استفاده خواهد شد و می‌توان آن را جایگزین خوبی برای روش‌های قدیمی دانست. شاید این تجهیزات اندکی نسبت به تکنولوژی‌های رایج در گذشته قیمت بالاتری داشته باشند، اما قابلیت‌ها و مزایایی که استفاده از این تجهیزات ایجاد خواهد کرد، کاربرد آن‌ها را چه از لحظ فنی و چه از لحاظ اقتصادی توجیه خواهد کرد.

منبع : برق نیوز / رایالیفت شاپ