همه چیز در مورد کلید و پریز

انواع کلید و پریز

انواع کلید پریز از لحاظ تنوع ساخت

کلیدها و پریزها رو میشه به انواع روکار یا توکار دسته بندی کرد.

همونطور هم که از اسمشون معلومه توکارها همون‌هایی هستند که سیمکشی توی کار بعلاوه قوطی گذاری برای نصب کلید پریزها انجام شده و روکارها هم ممکنه با سیم‌کشی داخل داکت یا لوله گذاری روکار استفاده بشوند.

در هرصورت استفاده از کلید پریز متناسب با هر پروژه باید انجام بگیرد.

انواع کلید پریز از لحاظ تنوع درجه ی حفاظت

نوع دیگه ای از دسته بندی کلیدها و پریزها درجه بندی حفاظت آنهاست که طبق استاندارد بسته به محل استفاده حتما باید رعایت بشن.

از این دست میشه به کلید و پریزهای معمولی که برای مکانهایی بدون احتمال رطوبت و پاشش آب استفاده می‌شوند و نوع دیگه کلید و پریزهای دارای درجه حفاظت ip44 که در بازار اصطلاحا به عنوان کلید و پریز بارانی شناخته می‌شوند. اگر در حیاط یا پشت بام یا پاسیو یا مکانهای مشابه پریز یا کلید در نظر گرفته شده حتما باید از این نوع استفاده کنیم.

در ادامه مطلب همه چیز در مورد کلید پریز به سراغ انواع کلید و انواع پریز خواهیم رفت. با کلیک روی هر بخش به همان قسمت میروید.

انواع کلید

انواع کلید و توضیحات هر کدوم رو در ادامه مطلب با هم مشاهده خواهیم کرد. برای مشاهده توضیحات هر کدام روی تیتر مورد نظر کلیک کنید.

روش کارکرد کلید ها

قبل از اینکه سراغ انواع کلیدها بریم روش کارکرد کلیدها رو با هم مرور میکنیم تا بیشتر در مورد این قطعه پر مصرف بدونیم.

تشابه کاکرد کلید ها و شیر آب

همونطور که حتما میدونید برای کنترل هر وسیله برقی لازمه که جریان برق ورودی به اون رو تحت اختیار خودمون بگیریم. دقیقا میشه این مثال رو با یک شیر آب بهتر بیان کرد. همونطور که در یک شیر آب ما میتونیم با بالا بردن اهرم شیر آب رو باز کنیم تا از خروجی اون آب خارج بشه و با پایین زدن اهرم میتونیم جلوی عبور آب رو بگیریم، در کلید هم میشه با زدن شاستی باعث بسته شدن یک کنتاکت یا به قولی یک زبانه فلزی بشیم که اون زبانه فلزی یا همون کنتاکت هم باعث عبور جریان برق از یک طرف کلید به سمت دیگر اون خواهد شد.

البته همون طور که دقت کردید در کلید باید دو سر دو تا پیچ که اصطلاحا باز هستند و طبیعتا از اونها نمیتونه برق عبور کنه به توسط یک زبانه فلزی یا همون کنتاکت به هم متصل یا اصطلاحا بسته بشن تا برق بتونه از اون اتصال به سمت دیگه بره.

مورد دیگه ای که تفاوت بین شیر آب و کلیدهای معمولی هست اینه که ما میتونیم در یک شیر آب علاوه بر بازکردن یا بستن آب میتونیم اندازه آب خروجی رو هم کنترل یا به عبارتی کم یا زیاد کنیم، که این مورد در برق فقط در کلیدهای خاصی میتونه اتفاق بیوفته که اصطلاحا کلید دیمردار گفته می‌شوند و ما در اینجا اول در مورد کلیدهایی صحبت میکنیم که میتونند فقط وصل یا قطع کامل باشند یعنی کلیدهای صفر و یک یا کلیدهای  on/off.

متداول ترین کلیدهایی که در همه ساختمان‌ها بیشترین مصرف را دارند کلیدهای یک پل و دو پل هستند.

کلید یک پل

کلید یک پل

همونطور که در بخش قبلی گفته شد کلیدها به طور کلی وظیفه کنترل عبور برق رو دارند. کلید یک پل کلیدی هست میتونه این کار رو برای یک یا چند تا مصرف کننده که همگی با هم روشن و مجددا همگی با هم خاموش خواهند شد رو کنترل کنه یا به عبارت دیگه با زدن کلید یک چراغ روشن بشه و با تغیر وضعیت دادن کلید هم اون چراغ خاموش بشه.

اصطلاحا به این کلید یک پل گفته میشه چون اگه اون زبونه یا کنتاکنت فلزی داخل کلید رو مثل یک پل فرض کنیم این کلید در داخل خودش یک دونه از اون داره.

کلید دوپل

کلید دو پل

این کلید هم دقیقا همون کاری رو انجام میده که کلید یک پل میکرد! بهتره اینطور بگیم که کلید دوپل مثل اینه که ما دو تا کلید یک پل رو کنار هم بگذاریم و هر کدوم از اونها کار خودشون رو جدا گانه انجام میدن فقط برای اینکه هر دو این کلید یک پل‌ها به هرحال نیاز به یک فاز برای ورودی دارند، ما اومدیم از یک پیچ ترمینال مشترک برای این کار استفاده کردیم که داخل کلید دو پل فاز مشترک رو به کلید سمت چپ و سمت راست میرسونه. پس بنابراین ما در کلید دوپل یک ورودی و دو خروجی خواهیم داشت که هر خروجی به صورت مجزا مثل کلید یک پل میتونه یک یا چند مصرف کننده رو روشن یا خاموش کنه.

کاربرد کلید دو پل: بیشترین مصرف دو پل ها در روشنایی سالن‌ها و آشپزخانه و لوسترها و هر جایی که بخواهیم دو تا چیز نزدیک هم رو کنترل کنیم و نخواسته باشیم از دو تا قوطی کلید و دو تا کلید یک پل استفاده کنیم.

کلید تبدیل

کلید تبدیل

این کلید از لحاظ ظاهری دقیقا مثل کلید یک پل هست ولی تفاوتی که داره در کاربرد و مکانیزم کنتاکت داخل کلید هست.

تا دیر نشده بهتره بگیم که این کلید چه کاربردی داره.

کلیدهای یک پل و دو پل که در بالا گفتیم طوری هستند که ما یک مصرف‌ کننده مثل لامپ رو از یک نقطه روشن میکنیم و برای خاموش کردنش هم باید در همون نقطه همون کلید رو بزنیم. حالا فرض کنید شما در یک راهرو تاریک هستید و بعد وارد شدن با زدن کلید مسیر رو روشن میکنید و از راهرو عبور میکنید و به سمت دیگه میرسید، حالا تکلیف چراغ چی میشه؟ برگردیم خاموشش کنیم؟ در این مواقع لازمه که اون چراغ هم اول راهرو و هم آخر راهرو کنترل بشه یعنی باید بتونیم هم از اول راهرو و هم از انتهای مسیر بتونیم چراغ ها رو خاموش و یا روشن کنیم.

کلید تبدیل در اینجا کاربرد پیدا میکنه. به عبارت دیگه هر جایی که نیاز باشه از دو نقطه روشن و خاموش کنیم از این کلید استفاده میکنیم.

برای بستن کلید تبدیل یک مدار استاندارد و مدار دیگه ای به اسم بازاری یا اقتصادی وجود داره که ما فقط استاندارد رو توضیح میدیم. دنبال بازاریش هم نباشید که اصلا هم اقتصادی نیست و بدلیل غیر استاندارد بودن ممکنه کار دستتون بده !

روش نصب کلید تبدیل: کلید تبدیل سه تا پیچ داره که یکی مشترک هست با رنگ قرمز و دو تا پیچ به عنوان خروجی کلید. در هر وضعیت از کلید کنتاکت فلزی داخل به یکی از اون دو خروجی وصل هست. یعنی اگر اسم اون دو تا پیچ خروجی رو " آ " و "ب" بگذاریم ، همیشه یا کنتاکت از مشترک به " آ " وصل شده و یا به "ب" وصله و حالت دیگه ای تو این کلید وجود نداره.

حالا با داشتن دو تا از این کلید تبدیل ها که گفتیم میشه از دو جا یک چراغ رو روشن خاموش کرد. مدارش هم به این صورت هست که اول باید فاز ورودی رو به مشترک کلید اول وصل کنیم، بعد با دو تا سیم که بین کلید اول و دوم کشیدیم باید پیچ " آ " و پیچ "ب" از کلید اول به " آ " و "ب" در کلید دوم وصل کنیم.

کلید کراس یا صلیبی

کلید کراس تبدیل یا صلیبی

این کلید هم دقیقا ظاهری مثل یک پل و تبدیل داره و تفاوت در مکانیزم داخلی و کنتاکت و یا زبانه فلزی داخلش هست. این کلید در جایی استفاده میشه که بخواهیم از بیش از دو جا یک مصرف کننده مثل یک چراغ رو روشن و یا خاموش کرد.

کلید کراس یا صلیبی به خاطر کم یاب بودن زیاد استفاده نمیشه هرچند خیلی از جاها هستند که نیاز به این مدار و کنترل از بیش از دو نقطه داره.

کلید کراس به این صورت هست که دارای چهار ترمینال هست که با هر بار زدن کلید دوتا از اونها به هم وصل می‌شوند.

روش نصب کلید صلیبی یا کراس: نصب کلید در مدار طوری که ما در اینجا میگیم هم خیلی ساده هست. برای این کار شما مدار تبدیل رو که مصرف کننده رو از دو نقطه کنترل میکرد رو در نظر بگیرید بعد اون دو تا سیم که از غیر مشترک‌های کلید اول به غیر مشترک‌های کلید دوم نصب میشد رو در نظر بگیرید خب حالا کافیه بین راه این دو تا سیم رو از کلید کراس یا صلیبی رد کنید و تمام! به عبارت ساده از تبدیل اول دو تا غیرمشترک به دو تا از پیچ‌های کلید کراس و از دو تای دیگه پیچ‌های باقیمونده کلید کراس به غیر مشترک تبدیل دوم (البته تبدیل دوم الان دیگه شده نقطه سوم کنترل) ضمنا هرچند تا که دوست دارید میشه به همین شکل کراس تو این مدار گذاشت و تعداد نقاط کنترل کننده رو بیشتر در نظر گرفت.

کلید شاسی زنگ و بیزر

کلید یا شستی زنگ

این کلیدها دقیقا همون کلید یک پل هستند و تنها فرقی که دارند در مکانیزم مکانیکی اونهاست. به اینصورت که در اونها فنری قرار داده شده تا همون لحظه که ما دستمون رو از کلید برمیداریم کلید به حالت قطع یا خاموش برگرده و تا فشرده شدن بعدی در همون حالت میمونه. به این کلیدها کلید لحظه ای هم گفته میشه.

بیشترین کاربرد این کلیدها در تامین روشنایی راه پله هایی هست که ما تصمیم داریم از تایمر راه پله برای اونها استفاده کنیم و در مورد دیگه برای زنگ پشت درب هر واحد از این نوع کلید استفاده میشه.

کلیدهای لمسی

کلیدهای لمسی الکترونیکی (لاکچری)

این نوع از کلیدها هم دارای یک رله داخلی هستند که با لمس صفحه جلو کلید (یعنی بدون فشار مکانیکی) مثل صفحه لمسی موبایل کار میکنند و بیشتر جنبه لوکس و خاص بودن دارند تا کارایی (قیمت کلید پریز جدید و شیک). بیشتر موارد استفاده اونها هم در جاهایی که کارفرما به شدت اصرار داره تا حد ممکن بیشترین هزینه و گرونترین مواد اولیه رو تهیه و نصب کنه هست.

دسته بعدی کلیدهای لمسی الکترونیکی (لاکچری)

این دسته از کلیدها که در هوشمند سازی ساختمان‌ها هم خیلی کارایی دارند در واقع هم کار سیم کش رو راحت تر کرده اند و هم کار کاربر!

اگر خاطرتون باشه توی انواع کلید از کلیدهایی به نامهای تبدیل و کراس تبدیل اسم بردیم و تا حدی به مدار اونها اشاره کردیم. در سالهای اخیر با وجود رله هایی که به جای کلید استفاده می‌شوند و با ریموت کنترل های بیسیم کنترل می‌شوند و یا رله های داخل سنسورهایی که حساس به حضور افراد هستند و بصورت اتوماتیک روشن و خاموش می‌شوند دیگه نیازی به استفاده از مدارات با سیم کشی های پر دردسر شاید کمتر احساس بشه.

این نوع از کنترل های الکترونیکی واقعا جایگزیزن بسیار مناسبی برای آن دسته از کلیدها که گفته شد حتی کلیدهای یک پل و دو پل میتوانند باشند. هر چند که هنوز استفاده از اونها همگانی و فراگیر نشده است.

البته استفاده از چراغ‌های دارای سنسور (چراغ سنسوردار)  در اغلب راه پله ها رواج زیادی پیدا کرده که جایگزین بسیار خوبی برای نسل قبلی خودش یعنی تایمر راه پله که با کلیدهای یک پل لحظه ای یا همون کلید شستی کار میکردند و نسل قبل تر از اون کلید تبدیل راه پله هستند.

انواع پریز

پریز یا همان سوکت نیز یکی از پر مصرف‌ترین نصبیات در تمام ساختمان‌ها و اماکن هستند. در واقع استفاده از بسیاری از لوازم خانگی بدون وجود پریزها امکان پذیر نیست. پریزها هم از لحاظ تنوع به انواع مختلف تقسیم می‌شوند.

در ادامه مطلب انواع کلید پریز، انواع پریزها رو با هم مرور خواهیم کرد. برای مشاهده توضیحات هر کدام روی تیتر مورد نظر کلیک کنید.

روش نصب پریز

پریز برق

پریز‌های برق نسبت به کشوری که در آن زندگی میکنیم و سوکت های "نری" که بر اساس استاندارد حاکم در آن کشور طراحی شده اند یا استفاده می‌شوند متفاوت هستند. 

پریزهایی که در ایران مورد استفاده قرار دارند باید دارای حداقل جریان 16 آمپر و در موارد خاص بسته به نیاز تا 25 آمپر باشند. هنگام نصب پریزها باید دقت شود سیم فاز در زیر پیچ ترمینال سمت راست قرار گیرد.

هنگام نصب پریزهای برق دقت لازم را بکار بگیرید و از استحکام آن روی دیوار مطمِن شوید تا خدای نکرده با اولین کشیدن دوشاخه پریز هم از جای خود کنده نشود.

ضمنا دقت کنید بیش از دو سیم زیر هر پیچ ترمینال بسته نشود.

روش نصب پریز: نحوه سیم کشی پریزها هم به این صورت اجرا میشه که یک فاز بعد از عبور از فیوز مینیاتوری مربوطه که معمولا باید 16 آمپر باشه و به همراه یک سیم نول و یک ارت بعد از بسته شدن به پریز اول به پریزهای بعدی برده میشه و میتونیم حداکثر تا 12 پریز رو با هم ببندیم.

پریز تلفن

پریزهای تلفن در انواع سوکتی و دوشاخه ای یا ترکیبی در بازار موجود هستند بیشترین نمونه های موجود فعلی از نوع سوکتی هستند. سیمکشی پریزهای تلفن به راحتی از ورودی باکس تلفن به داخل واحد و از اونجا به اولین پریز و به ترتیب به پریزهای بعدی سیم کشی و با لوله برق مجزا از سیم و کابل برق برده می‌شوند.

در صورتی که پریزهای تلفن از نوع سانترال یا دو زوج بودند باید دقت لازم در رنگ بندی سیم‌ها و شماره بندی ترمینال سوکت تلفن انجام داد تا تداخل د مشکلات بعدی نداشته باشیم.

پریز آنتن

پریز های آنتن هم به همان شکل که در تلفن گفته شد نصب میگردند . دقت باید کرد تا موقع نصب سیم‌های مغزی کابل و شیلد آن دقیقا در جای خودشان نصب شوند.

پریزها و سوکت های شبکه

اگر چه در نقشه برق همه ریزه کاری ها به شما گفته شده است ولی خوبه این نکات هم بدونید که در خصوص شبکه از هر سوکت یک کابل شبکه باید مستقیما به سرور یا سوییچ شبکه برده بشه و اونجا نصب بشه و داستان در این سوکت با سوکت برق و تلفن و آنتن که بین خودشون دور میزدند  متفاوته.

ارتفاع نصب کلید و پریزها

کلیدها و پریزها نسبت به محلی که باید نصب بشوند شرایط ارتفاعی مختلفی دارند که در ادامه ارتفاع هر کدام را نسبت به محیطی که قرار هست نصب شود در قالب سوالات متداول ارتفاع نصب کلید پریز توضیح خواهیم داد.

سوالات متداول ارتفاع کلید پریز

سوالات متداول در رابطه با ارتفاع نصب انواع کلید پریز در محیط های مختلف را در ادامه مشاهده میکنید.

جدول ارتفاع نصب کلیدها و پریزها

نکات مهم نصب کلید پریز

در ادامه مقاله انواع کلید پریز سراغ نکاتی مهم کلید پریزها و بایدها و نبایدها و استانداردهای نصب کلید پریز در ساختمان هنگام برقکاری ساختمان خواهیم رفت و مروری بر این موارد مهم و کلیدی خواهیم داشت.

قیمت نصب کلید پریز

قیمت نصب انواع کلید پریز معمولی و هوشمند، توکار و روکار، نصب دیمر برای انواع لامپ، نصب بیزر روکار و توکار و انواع ریموت کنترل را از متخصصین دریافت کنید و کار رو به کاردونش بسپارید. برای دریافت قیمت کافیست روی لینک خدمت مورد نظر کلیک کنید و در کمتر از دو دقیقه درخواستتون رو ثبت کنید.

پاینده و پیروز باشید