انواع فیوز و کاربرد فیوز ها
انواع فیوز فشار ضعیف و کاربرد فیوزها
اصلن فیوز چیست؟
وسیله ای که اگر جریان از حد تعیین شده ای در مدت زمان معین ، بیشتر شود از طریق ذوب المان می تواند مدار را قطع کند این المان که Fuse Link نامیده می شود در استاندرد IEC60269 بطور کامل به آن پرداخته شده است و انواع آن را از A تا F مشخص می کند.
فیوزهای aM و gL و... که برخی به اشتباده این حروف گذاری را آلمانی می پندارند در استاندارد بالا بطور کامل به آن پرداخته می شود که درراهنمای مبحث سیزده و برخی کتب دیگرنیز بدان پرداخته شده است که حرف g براي فيوزهاي قادر به قطع از جريان حداقل تا اتصال كوتاه (ظرفيت قطع كامل) (رنج كامل) در انواع gL برايكابلها و gR نيمه هاديها و gB تاسيسات معدني وحرف a براي ظرفيت قطع نسبي (پشتيبان) در انواع aM موتوري و aR نيمه هاديها است.
پایه فیوز و فیوز HRC
جزئیات فیوز با ظرفیت قطع بالا
HRC: High Rupturing Capacity
انواع فیوز
فیوز مینیاتوری
برخلاف اشتباه متداول و با توجه به تعریف بالا، این وسیله MCB نیست بلکه فیوزهای کوچک سیلندری از نوع HRC را Miniature fuses می گویند و تحت استاندارد IEC60127 و با همین عنوان در استاندارد تعریف می شوند.
فیوز سیلندری (مینیاتوری طبق IEC60127 )
کلید خودکار مینیاتوری (MCB)
در مورد این وسیله می توان گفت که اصطلاح Miniature برای آن تا حدود زیادی بازاری است و متداول در سرتاسر جهان ، اما استاندارد IEC60898 که به این وسیله اختصاص داده شده تحت عنوان "قطع کننده خودکار جهت مصارف خانگی و مشابه" به این وسیله می پردازد و از آوردن کلمه MCB خودداری کرده است.
فیوز سیلندری (مینیاتوری طبق IEC60127 )
در استاندارد IEC60898 قطع کننده های خودکار جهت مصارف خانگی و مشابه را در انواع B و C و D آورده است اما فقط به رنج جریان قطع آنی آنها می پردازد.
مثلا B : در 3 تا 5 برابر In
نوع :C در 5برابر In 10 و… اما در جایی از این استاندارد نیامده که حتما باید برای مدار روشنایی از نوع B و یا برای مدارهای موتوری از نوع C استفاده کنید. یعنی اینکه این موضوع بیشتر برداشت فنی و توصیه سازندگان بوده است.
در مورد تابلو توزیع واحد که در استانداردها از آن تحت عنوان DB یاد می شود استاندارد IEC 61439-3 به آن می پردازد و Distribution boards operated by ordinary persons(DBO) است و این تابلوها را با وجود MCB قابل بهربرداری برای افراد عادی می خواند و آن را در دو نوع DBO-A نوع تکفاز ونوع سه فاز DBO-B تقسیم بندی کرده و الزماتی را برای ساختمان آن مشخص می کند ، از جمله امکان جداسازی در ورودی آن است.
کلید فیوز و کلید فیوز دار
همانطور که می دانید فیوز نقش کنتاکت متحرکی را در کلید فیوز دارد و به هیچ عنوان زیر بار این قسمت متحرک (فیوز) نباید از مدار جدا گردد با وجود کیفیت خوب فیوزهای HRC به عنوان یک امتیاز برای این فیوزها اما این غیر قابل قطع بودن آنها و متحرک بودن کنتاکت فیوز در کلید فیوزها به لحاظ حفاظتی چندان مطلوب نیست و یعنی فیوز کش در آنها فقط جهت تعویض فیوز است و هیچ عمل جداسازی ایمنی را نمی توان روی آنها پیاده سازی کرد تا به جهت تعمییر نگهداری سایر بخش های مدارات از آن بهره جست.
به همین خاطر درسالهای اخیر اقبال بیشتری به سمت Switch Fuse (کلید فیوزدار) رخ داده بطوری که در اکثر موارد توصیه به استفاده از کلیدفیوزدار است.
تفاوت کلید فیوز و کلید فیوز دار چیه؟
تفاوت کلید فیوز دار با کلید فیوز در این است که کلید فیوز دار ترکیبی از دو قطعه مستقل که با هم سری شده است یعنی (کلید + فیوز) می باشد و در یک بسته قرار داد در کلید فیوزدار با فشار دسته یا اهرم آن فقط کلید قطع یا وصل می شود و کنتاکتهای فیوز به هیچ عنوان جابجا نشده و سر جای خود قرار دارند. به همین خاطر عمل جداسازی توسط کلیدفیوزدار به خوبی امکان پذیر است. جالب اینجاست که هر دوی این وسایل یعنی کلید فیوز و فیوز کلیدار صورت دیگری نیز در بازار یافت می شوند و آن نوع قطع دوبل (Double Break) ساخته شدن آنها است. یعنی در کلید فیوز در صورت باز کردن (کشیدن فیوز) هر دو طرف آن همزمان باز می شود و در مورد کلید فیوز دار هم با باز کردن کلید هر دو طرف کلید باز می شود.
در مورد fuse switch (کلید فیوز) و Switch Fuse (کلید فیوزدار) استاندارد IEC60947-3 به آن پرداخته شده است. که دوستان می توانند برای اطلاعات بیشتر بدان مراجعه کنند. البته موضوع ترکیب جداکننده (جداساز) Disconnector(Isolator) با این دو وسیله هم موضوع دیگری است که تنوع این قطعات را نشان می دهد که در زیر می توانید تفاوت ها را مشاهد کنید. هر چند موضوع از سادگی خود خارج می شود اما نباید فراموش کرد که جداسازی به لحاظ ایمنی اهمیت زیادی داشته و نباید از آن به عنوان یک خاصیت ذاتی در اکثر کلیدها غافل بود.
پاینده و پیروز باشید.