لوله یا کاندوئیت مسئله این است (انواع لوله برق)
همونطور که میدونید از ارکان حیاتی و یا بهتره بگیم یکی از مهمترین اجزا در کار برق و برقکاری سیم ها و کابلها هستند که جریان الکتریکی رو از جایی به جای دیگه منتقل میکنند و نیروی الکتریسیته یا به زبون خودمون برق رو در جاهای مختلف برای ما قابل استفاده میکنند.
برای اینکه ما از این شریانهای حیاتی یعنی سیمها و کابلها در مقابل صدمات و خسارات ناشی از محیط مثل رطوبت،ضربه،کشیدگی، یا هرنوع آسیب دیگه جلوگیری کنیم اونها رو از داخل مجراهای مخصوص و یا بهتر بگم لولههای مخصوص اینکار عبور میدیم تا با اینکار علاوه بر حفاظت فیزیکی و شیمیایی مسیر مجزایی بین دو نقطه که سیمها به هم متصل هستند ایجاد کرده باشیم.
کاندوئیت چیه؟
به تمام انواع مختلف لوله که این کار رو برای ما انجام میدند "کاندوئیت" گفته میشه که اسم فنی و تخصصی همینطور بین المللی لولههای برق هست.
چرا به نصب لوله یا کاندوئیت نیاز داریم؟
■ حفاظت سیمها و کابلها
■ ایجاد مجرا و مسیر مشخص بین دو نقطه
■ تعویض راحت سیمکشی های داخل لوله
■ امکان توسعه محدود سیم کشی در آینده
انواع لوله و کاندوئیت
بسته به جایی که قرار هست عملیات برقکاری انجام بشه نوع لوله یا کاندوئیت متفاوت هست .این تفاوت از لحاظ جنس لوله و خاصیت اون تا سایز و انعطاف پذیری اونها رو از هم تفکیک میکنه.
تا حدی که در برخی از جاها ما مجاز به استفاده از انواعی از لولهها نیستیم و باید نوع خاص اون محیط تهیه و نصب بشه.
تفکیک جنسی!
از لحاظ جنس موادی که کاندوئیتها از اونها ساخته میشوند میشه اونها رو به دو دسته :
- فلزی
- غیر فلزی
تقسیم بندی کرد.
در کاندوئیتهای فلزی سه زیر شاخه اساسی وجود داره که اولی لوله سیاه یا اصطلاحا لوله فولادی و دومی لولههای سفید که در دو نوع گالوانیزه درز دار و بدون درز تقسیم میشه و سومی لولههای فلزی فلکسی که باز ممکنه گالوانیزه یا آهنی با روکش پلاستیکی باشه.
در کاندوئیتهای غیر فلزی هم لولههای pvc ،لولههای از جنس پلی آمید، لولههای پلی اتیلن، و لولههای فلکسی یا همون لوله خرطومی نام آشنا و دوست داشتنی خودمون قرار داره که به دو نوع نسوز و معمولی تقسیم میشه.
*نوع دیگه ای از لوله هم که دیگه تولید و استفاده نمیشه به نام لوله "برگمان" یا "برگمن" در قدیم استفاده میشده که جنس لوله فلز با روکش داخلی و بیرونی کاغذ نسوز آغشته به قیر بود که فکر میکنم بیش از نیم قرن از تاریخ آخرین تولید و استفاده اون گذشته باشه و صرفا به جهت آشنایی با نام اون و اینکه اگر در ساختمون های قدیمی دیدید تعجب نکنید ذکر کردیم.
در ادامه به معرفی بیشتر و کاربرد هر کدوم از لولهها میپردازیم.
لولههای فولادی یا لوله سیاه
این لولهها از جنس فولاد بوده و روکش رنگ شده برنگ سیاه دارند،هم بصورت توکار و هم روکار قابل اجرا میباشد.بعلت قابلیت اکسیداسیون یا همون زنگ زدگی بالا در جاهای مرطوب قابل استفاده نیست ولی در جاهایی مثل راهپله و یا کف ساختمانهای صنعتی و یا هتل و بیمارستان گزینه مناسبی جهت نصب توکار میباشد.
لوله های فولادی با لوله سیاه
لولههای گالوانیزه یا سفید
این دسته لولهها همونطور که در بالا ذکر شد خود دونوع هستند که از لحاظ استحکام مکانیکی مثل لوله فولادی هستند ولی از لحاظ استحکام شیمیایی علی الخصوص مقاومت در برابر رطوبت رتبه بالاتر دارند و هردو نوع درزدار و بدون درز برای جاهایی که در معرض رطوبت یا بارندگی هستند گزینه مناسبی میباشد.
علاوه بر این، لولههای بدون درز گالوانیزه در مکانهایی که امکان خطر انفجار وجود دارد مثل انبارهای مواد شیمیایی و یا جایگاههای سوخت و جاهای مشابه الزام استفاده دارند.
در این بین میتونیم از دو دسته بندی دیگه در لولههای فلزی گالوانیزه هم اسم ببریم که در بازار بعنوان لوله گالوانیزه سرد و لوله گالوانیزه گرم یاد میشه و تفاوت اونها در نوع اندود کردنشون هست. در نوع اول یعنی گالوانیزه گرم آبکاری عمقی در دمای بالای 500 درجه انجام میشه که طی این فرایند هم داخل و هم بیرون لوله با فلز روی و کادمیوم گالوانیزه میشه و بهترین سطح کیفی این لولههاست. مورد بعدی یعنی گالوانیزه سرد بصورت سطحی و فقط روی لوله یعنی سطح خارجی اون گالوانیزه میشه که کاربرد این لوله در درجه کیفی دوم قرار میگیره و کاربردش درجاهای با رطوبت کمتر هست.
لولههای گالوانیزه یا سفید
لوله فلزی فلکسی
این لولهها همینطور که از اسمشون پیداست خاصیت انعطاف پزیری دارند. ولی به عنوان بخش اصلی پروژه به کار نمیرند. در واقع هرجاییکه لازم باشه سیمها از لوله ثابت به سمت جایی برند که احتمال لرزش یا جابجایی در اون باشه حد اکثر به طول دو متر مجاز به استفاده از این لوله هستیم. بعنوان مثال برق مشعل حرارتی و یا برق الکتروموتورهای فن دیواری یا الکتروپمپها. این لولهها هم مثل لولههای گالوانیزه دارای پوشش ضد زنگ هستند و انواعی از اونها روکش پلاستیکی دارند.
لوله فلزی فلکسی
لولههای pvc پیویسی
این لولهها مناسب برای نصب در زیر کار یا اصطلاحا توکار هستند و در حال حاضر رایج ترین متریال در لوله کشی مسکونی و پروژههای ساختمانی هستند. مناسب برای محلهای با رطوبت نسبی، همینطور از لحاظ استحکام در لولههای غیر فلزی رتبه یک را دارند سهولت استفاده نسبت به کاندوئیتهای فلزی و مقاومت بالا در برابر خوردگی از مزایای این لولههاست و از معایب آن میتونیم به شکنندگی آنها در قبال ضربه اشاره کرد.
لولههای pvc پیویسی
لولههای پلی آمید
این لولهها هم مثل لولههای پی وی سی مناسب برای نصب زیر کار و یا داخل کانالها و بالای سقف کاذب بوده حدودا ارزانتر از انواع لوله پی وی سی هستند. سبک بودن و قیمت مناسب و انعطاف پذیری بالا - تا حدی که در برخی اوقات نیاز به اتصالات زانویی وجود نداره - ولی به شدت آتش گیر و در برابر حرارت مقاومت بسیار کمی داره و در خیلی از جاها که گرما وجود داره نمیشه ازش استفاده کرد و انواع تقلبی زیادی هم در بازار داره که از مواد بازیافتی ساخته شده و استفاده ازش در هر شرایط ممنوع هست.
لولههای پلی آمید
لولههای پلی اتیلن
این لولهها این لولهها هم تقریبا در خواص با پلی آمید برابری میکنه با این تفاوت که یک مقدار خودسوزی کمتر از پلی آمید هست.
لولههای پلی اتیلن
لولههای فلکسی غیر فلزی
این لولهها در دونوع نسوز و نوع دیگر اون که خودسوز هستند تولید میشه و همون لوله خرطومی خودمونه جالبه که بدونید که نوع غیر نسوز یا همون نوع دوم در واقع یک کاندوئیت تقلبی و غیر استاندارده که تنها مزیتش ارزانی و فراوانی اونه و در صورت بالارفتن حرارت در سیمها براحتی با مقدار اکسیژن داخل لوله تشکیل حریق میده و قدرت ایجاد یک آتشسوزی مخرب رو داره. استفاده از این لولهها فقط در موارد خاص و زیر کار مجازه و به هیچ عنوان نباید بصورت روکار استفاده بشه.
نمونه لوله استاندارد و غیرخودسوز که فقط این نوع لوله غیر فلزی در تاسیسات الکتریکی مجاز است. (صفحه نود مبحث سيزده مقررات ملی ساختمان.)
سایز بندی کاندوئیتها (سایز بندی لوله ها)
سایز بندی استاندارد و عرف بازار برای تمام لولههایی که در بالا اشاره شد بر مبنای استاندارد DIN49020 تعین و نامگذاری شده که طبق جدول زیر میشه سایز میلیمتر اون ها رو استخراج کرد و قبل از عدد شماره لوله دوحرف PG معرف این شماره گذاریه، معمولا لولهها به سایزهای pg11 / pg13.5 / pg16 / pg21 / pg29 / pg36 / pg42 / pg48 تولید و استفاده میشوند.
جدول اندازه و ضخامت لوله ها
اتصالات و نحوه نصب
تمام کاندوئیتهای فلزی (همه فلزیها) باید بعد از برشکاری با اره با حدیده مخصوص رزوه زده بشن و سپس توسط بوشن هم سایز خودش به هم مرتبط بشن . در صورتی که بخواهیم لوله رو به سینی یا جعبه تقسیم متصل کنیم باید از بوشن و براس بوش استفاده بشه و رها کردن سر لوله فلزی داخل باکس یا لوله ممنوعه.ضمنا تمام برشها باید با اره آهنبر استفاده بشه و استفاده از فرز یا لوله بر بعلت ایجاد لبه تیز داخل لوله ممنوعه. بعد از برش و قبل از حدیده زدن باید لبه داخلی لوله به وسیله ابزار مخروطی شکلی به اسم برقو لوله لبه گیری بشه تا تیزی اون کاملا گرفته بشه و بعد اقدام به رزوه و نصب انجام بشه. (البته من این کار رو با انبردستم انجام میدم نمیدونم ممنوعه یا نه )
در صورتیکه در مسیر به درز انقطاع ساختمان رسیدیم اون قسمت باید بعد از بوشن خوردن گلند بخوره و به طولی که بین دو درز حدود پونزده سانتیمتردر یک متر اضافه بیاد از لوله فلکسی فلزی استفاده بشه.
بست و نصب لولهها
برای نصب روکار یا داخل رایزر تمام لولهها باید با بست مخصوص که در دو نوع پایه پلاستیک دو پیچ و بست اسپیت استفاده کنیم. بست لولههای روکارباید دوپیچه وازانواعی باشند که لوله با دیواریاسقف تماس پیدا نکند و حدود ۶ میلیمتر با آنها فاصله داشته باشد.
در مقاله ی بعدی در مورد این مبحث و مقررات ملی ساختمان در مورد لوله ها صحبت میکنیم.
از نظرات خوبتون ما رو محروم نکنید. مرسی که نظر میدین.